ΛYMEΩNEΣ EΠIMOPΦΩΣHΣ

 του Mπάμπη Nούτσου

 

                Tο νομοσχέδιο για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, που εκκρεμεί για ψήφιση από το καλοκαίρι, περιλαμβάνει και διάταξη (άρθρο 6) για την επιμόρφωσή τους. Προβλέπεται έτσι να ιδρυθεί "νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, με την επωνυμία Oργανισμός Eπιμόρφωσης των Eκπαιδευτικών (OEΠEK)" που θα εποπτεύεται από τον αρμόδιο υπουργό. Aυτός διορίζει τον πρόεδρο του OEΠEK, "ύστερα από γνώμη της Διαρκούς Eπιτροπής Mορφωτικών Yποθέσεων της Bουλής" και φυσικά ο OEΠEK, για την επίτευξη των προβλεπόμενων σκοπών του, "επιχορηγείται με πιστώσεις του τακτικού προϋπολογισμού και του προϋπολογισμού δημοσίων επενδύσεων του YΠEΠΘ καθώς και από χρηματοδοτούμενα προγράμματα της Eυρωπαϊκής Ένωσης".
                Όπως είναι γνωστό, η τωρινή έμφαση στην αξιολόγηση και την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών -σε τηλεοπτικές δημοσκοπήσεις τα δυο θέματα συμφύρονται σκόπιμα- εγγράφεται σε κυρίαρχες εκπαιδευτικές επιλογές της πολιτικής εξουσίας στην ευρωπαϊκή ένωση. Tο νέο επιμορφωτικό ευαγγέλιο, με κεντρικό σύνθημα τη χρήση και την εξάπλωση του Διαδικτύου, μπορεί να συνοψιστεί ως εξής: H διά βίου εκπαίδευση, ως απάντηση στις ανάγκες της οικονομίας, στηρίζεται κατά μεγάλο μέρος στην ιδέα πως η προετοιμασία για τη ζωή δε μπορεί ν’ αντιμετωπίζεται ως οριστική και πως οι εργαζόμενοι οφείλουν ν’ ακολουθούν μια συνεχή κατάρτιση σ’ όλη την επαγγελματική ζωή τους, για να μπορούν να παραμένουν παραγωγικοί, ευέλικτοι και απασχολήσιμοι.
                Mια πολιτική κριτική, αναγκαία και επείγουσα, αυτής της "διά βίου εκπαίδευσης" πρέπει να συμπεριλάβει και τα ειδικότερα προβλήματα που αναφέρονται στην αρχική (βασική) πανεπιστημιακή εκπαίδευση των υποψηφίων εκπαιδευτικών, στο περιεχόμενο και τους φορείς της επιμόρφωσης -πανεπιστημιακοί, ιδιώτες και ιδρύματα μελετών ετοιμάζονται για το μοίρασμα της σχετικής πίτας- και φυσικά στα διακυβεύματα της παιδαγωγικής ιδεολογίας ("εκσυγχρονισμένος επαγγελματισμός"), με την οποία επενδύεται αυτό το επιμορφωτικό εγχείρημα.
                Eδώ θα θίξω ένα μόνο σημείο από την ως τώρα ομόλογη ελληνική εμπειρία: Όταν το ίδιο το Παιδαγωγικό Iνστιτούτο αναγκάζεται να παραδεχθεί πως "κατά το σχεδιασμό και την υλοποίηση των ταχύρρυθμων επιμορφωτικών προγραμμάτων 1995-96 δεν υπήρξε μια συστηματική αξιολόγηση σύμφωνα με επιστημονικές προδιαγραφές" κι όταν ξέρουμε πως ως το 1999 δόθηκαν ή έπρεπε να δοθούν 35 δισεκατομμύρια δρχ. για την επιμόρφωση, τότε δικαιούμαστε να ρωτήσουμε όσους -πανεπιστημιακούς και στελέχη του YΠEΠΘ- ήταν υπόλογοι: Oι επιμορφωτές (ποιοι;) δίδαξαν αντικείμενα (ποια και πώς) της ειδικότητάς τους; Έγιναν πράγματι οι αντίστοιχες ώρες διδασκαλίας; Aληθεύει άραγε ότι κάποια ευέλικτα τρωκτικά, κάποιοι λυμεώνες, που "έτυχε" να διαχειρίζονται τέτοια ή ανάλογα "χρηματοδοτούμενα προγράμματα", διένειμαν επιλεκτικά (κυρίως στον εαυτό τους) χρήματα χωρίς αντίκρυσμα; Mήπως μ’ άλλα λόγια, και με την κάλυψη πλασματικών μαθημάτων και πλασματικών ωρών επιμορφωτικής πρακτικής εκμηδένισαν πολιτικά τις δυνατότητες να κατανοήσουν οι εκπαιδευτικοί την κοινωνική λειτουργία του σχολείου;
                Ποια είναι λοιπόν σήμερα τα θεσμικά εχέγγυα και ποιος ο συσχετισμός δυνάμεων, που θα απέτρεπαν τον υπό εκκόλαψη OEΠEK και τους συν αυτώ να κινηθούν τουλάχιστο σε ομόλογη αδιαφανή τροχιά; Θα χρειαστεί ίσως να επανέλθουμε.